Prof. ucz. dr hab. Jakub Urbanik

Faculty of Law and Administration. Chair of Roman Law and the Law of Antiquity

Prawo rzymskie i tradycja romanistyczna 2021 – wykład

Wykład będzie nadawany na żywo w każdy wtorek o godz. 11.30.

Kanał youtube z wykładami

Podstawowe podręczniki:

 

Egzamin

I. Prawo rzymskie jako idea. Tradycje romanistyczne w Europie od Rzymu po współczesność.

Lektury: Inst. I, XI; U podstaw: I 8

ius est ars boni et aequi (D. 1.1.1, Celsus, apud Ulpianum, 1 institutionum) – prawo jest umiejętnością stosowania tego co dobre i słuszne

iustitia est constans et perpetua voluntas ius suum cuique tribuere (D. 1.1.10 pr. – Ulpian, z ks. reguł) – Sprawiedliwość jest stałą i wieczną wolą oddania każdemu jego prawa

Iuris praecepta sunt haec: honeste vivere, alterum non laedere, suum cuique tribuere. (D. 1.1.10.1 – Ulpian, z ks. reguł) – Zasady prawa są takie: żyć uczciwie, drugiego/drugiej nie krzywdzić, oddać każdej, co jej. 

lex specialis derogat legi generali – przepis szczególny uchyla przepis ogólny.

omnis definitio in iure civili periculosa est, parum est enim ut subverti non potest, D. L 17.202 – Iavolenus, z 2 ks. listów – wszelka definicja w prawie cywilnym jest niebezpieczna, rzadko bowiem nie można jej obalić.

audiatur et altera pars – należy wysłuchać i drugiej strony

nullum crimen sine lege/nulla poena sine lege  – nie ma przestępstwa bez ustawy/nie ma ma kary bez ustawy

wyklad01-2021-prezentacja    wykład01-2020-nagranie

II. Prawo i jego źródła. Rzymskie definicje prawa. Źródła prawa – wstęp historyczny

Lektury: Inst. I, II §4–6, III § 8–9, X §44;  U podstaw I 1–3, II 2.2; Principles III

Lex XII Tabularum – wyd. M./J. Zabłoccy, Ustawa XII.word  Ustawa XII.pdf

lex retro non agit – prawo nie działa wstecz

wyklad01-2021 wykład02-2021-nagranie

III. Prawo i jego źródła. Historia źródeł prawa rzymskiego II: jurysprudencja i jurysdykcja. Prawo doby pryncypatu

Lektury: Inst. III § 10–13, X § 45; U podstaw I 4–7, II 2.2

wykład03_2021  wyklad03_2021_nagranie

IV. Prawo i jego źródła. Historia źródeł prawa rzymskiego III: prawo cesarskie, czasy poklasyczne; Justynian i prawo rzymskie od wieków średnich.

Lektury: Inst. III § 10–13, X § 45; U podstaw I 4–7, II 2.2

wykład04_2020  wyklad04_2020/05.1_2020_nagranie

V. Osoba jako podmiot prawa. Nawiązywanie stosunków prawnych

Lektury: Inst. II §7 | IV; U podstaw II 1 |III 1; Principles III, IV

Lektury: Inst. IV § 15 | V § 18; U podstaw III 1 | 2.1

wykład05-2020     nagranie—wykładu05.2/2020 nagranie_wykładu 5.3.2020

VI.–VII. Osoba jako podmiot prawa. Nawiązywanie stosunków prawnych

Lektury: Inst. IV § 15| V §§ 19, 20; U podstaw  II 1| III 1 | 2.3

wykład06-2020 nagranie wykład06.2.2020

wykład07-2020   nagranie wyklad07.1/2020   wyklad07.2/2020

VIII. Małżeństwo: cel i znaczenie instytucji.

Lektury: Inst. V § 17 | U podstaw  III 2.2 | Principles  X

wykład08-2020  nagranie wykład08.1/2020

IX. Własność – wprowadzenie

Lektury: Inst. VI | VII § 23 | § 25 |  U podstaw V 1| 2.1 |3.1–3 | Stein&Shand, PropertyRozwadowski, Definicje własności | Kupiszewski, Rozważania o własności rzymskiej

wykład09-2020 nagranie wykład09/2020

X. Władanie rzeczami – ochrona. 

Lektury: Inst. VI | VII § 23 | § 25 |  U podstaw V 1| 2.1 |3.1–3

10wyklad2020     nagranie wykład10/2020     wyklad10a/2020

XI. Nabycie własności i nabycie posiadania I

Lektury: Inst. VII § 23–24 |  U podstaw V 2| 3.4 

  • Sposoby nabycia własności. Nabycie posiadania. Pierwotność a pochodność nabycia. Między współczesną klasyfikacją, a prawem rzymskim
  • Mancipatio a traditio: czynności abstrakcyjne vs. czynności kauzalne. Traditio w czasach późniejszych (Abstraktionsprinzip i Savigny’ego kontrakt rzeczowy).
  • Zasiedzenie: cel instytucji. Przesłanki wykształcone w czasie.
  • nemo plus iuris ad alium transferre potest quam ipse haberet– nikt nie może na drugiego przenieść więcej praw, niż sam by miał

11wyklad2020   nagranie wykład11/2020

XII. Nabycie własności i nabycie posiadania II

Lektury: Inst. VII § 23–24 |  U podstaw V 2| 3.4 

  • Zawłaszczenie.
  • Pożytki: pojęcie i zasady nabycia.
  • Skarb
  • Połączenie i przetworzenie: w poszukiwaniu reguły i jej uzasadnienia. Inne modele rozwiązania problemu.
  • accessio cedit principali – przy połączeniu (własność) przypada (właścicielowi) rzeczy głównej.
  • superficies solo cedit – (własność tego), co (trwale) połączone z gruntem, przypada (właścicielowi) gruntu.

12wyklad2020  nagranie wyklad12/2020

XIII. Prawa na rzeczy cudzej

Lektury: Inst. VII § 26 |  U podstaw V 4

  • Iura in re aliena: Cechy podstawowe. Typy. Ochrona.
  • Służebności. Ususfructus/Usus.
  • Formy władania cudzymi gruntami: ius in agro vectigali/superficies. Prawo poklasyczne: emfitueza/ius perpetuum. W stronę średniowiecznej własności podzielonej, współczesne nawiązania i uzasadnienia.
  • Rzeczowe umocnienie wierzytelności: geneza i funkcja zastawu (ręcznego i umownego).
  • prior tempore, potior iure – kto pierwszy w czasie, lepszy w prawie (zastawu umownego).
  • nemo iudex in propria causa (ad CJ. III 5.1) – nikt sędzią we własnej sprawie

13wyklad2020       nagranie wykład13/2020

XIV. Prawo spadkowe

Lektury: Inst. VIII  |  U podstaw IV 

14wyklad2020 nagranie wyklad14.1/2020 wyklad14/2020

XV. Zobowiązania: Teoria ogólna

Lektury: Inst. IX §§ 34–36; 40–41 |  U podstaw VI 1–6; 12.1, 2, 6, 9

  • impossibilium nulla obligatio est (D. L.17.185) : to co niemożliwe, nie może być przedmiotem zobowiązania

15wyklad2020 cz 1 i cz 2  nagranie cz1 nagranie_cz2

XVI. Zobowiązania kontraktowe I: stypulacja

Lektury: InstIX §§ 37 iii–iv; 39 |  U podstaw VI 3; 12; 14

16wyklad2020  nagranie

XVII. Zobowiązania kontraktowe II: kontrakty realne

Lektury: InstIX § 37 iii; 40 |  U podstaw VI 14–17

casum sentit dominus  – właściciel ponosi ryzyko przypadkowej utraty rzeczy

17wyklad2020 nagranie 1  nagranie cz2

XVIII. Zobowiązania kontraktowe III: kontrakty konsensualne I

Lektury: InstIX § 37 vi |  U podstaw VI 13.1

18wyklad2020  nagranie cz1 nagraniecz2

XIX. Zobowiązania kontraktowe IV: kontrakty konsensualne II – najem, spółka

Lektury: InstIX § 37 vi |  U podstaw VI 14; 15; 16; 18

19wyklad20120 nagranie

XX. Zobowiązania kontraktowe V: mandat

Lektury: InstIX § 37 vi; viii (2) |  U podstaw VI 20.2

20wyklad2020 nagranie

XXI. Zobowiązania kontraktowe VI: zobowiązania podobne do kontraktów i ku swobodzie umów

Lektury: InstIX § 37 vii; viii |  U podstaw VI 20.1; 13.2

21wyklad2020 nagranie

XXII. Zobowiązania z czynów zabronionych I. Pojęcie szkody

Lektury: Inst. IX § 38 i–ii 4 |  U podstaw VI 21.1–2; 5.

XXIII. Zobowiązania z czynów zabronionych II. Szkoda majątkowa I

Lektury: Inst. IX § 38 i–ii 3 | U podstaw VI 21.3

volenti non fit iniuria  – chcącemu nie dzieje się krzywda

22–23wyklad2020 nagranie2020

XXIV. Zobowiązania z czynów zabronionych II. Szkoda majątkowa poza Ustawą Akwiliańską

Lektury: Inst. IX § 38 iii–iv | U podstaw VI 21.4

24wyklad2020szkoda nagranie

 

Archiwum 2019/2020:

 

XXII. Zobowiązania z czynów zabronionych I. Pojęcie szkody. Iniuria

22wyklad2019 nagranie2019

XXIII Zobowiązania z czynów zabronionych II: Furtum 

Lektury: Inst. IX § 38 i–ii 1–2 |  U podstaw VI 21.1–2; 5.

23wyklad2019 nagranie2019

XXVI. Zobowiązania: podsumowanie

26wyklad2019