dr hab. Jakub Urbanik

Faculty of Law and Administration. Chair of Roman Law and the Law of Antiquity

Wykład (semestr zimowy 2008)

1.  Zagadnienia wstępne. Rola prawa rzymskiego. Prawo rzymskie jako idea prawa. Orestano, Aragon, Jastrun, Schulz. Od Humanitas – idei do inhumanitas przepisu prawnego. Kazus Dionizji (P. Oxy. II 237).Quicktime

2. Co to jest prawo? Kiedy i jak powstaje? Rzymskie definicje prawa. D. 1.1.1 + glossa, G. 1.1-7. Źródła prawa a źródła powstania prawa. Historia źródeł prawa rzymskiego, periodyzacja. Rzym królewski i wczesna Republika: pomiędzy mitem i rzeczywistością. Konstytucja wczesnego Rzymu. Źródła w okresie archaicznym: mos, lex, plebiscitum, Lex XII Tabularum, interpretatio pontyfikalna prawa. QuicktimePDF

3-4. Historia źródeł prawa rzymskiego: okres przedklasyczny i klasyczny: jurysprudencja od pontyfików po prefeków praetorio; edykt: iurisdictio i ius honorarium; konstytucje cesarskie; senatusconsulta. Prawo poklasyczne: problemy z rozrośnięciem się źródeł prawa : uproszczenia, wyciągi, kodyfikacje. Prawo justyniańskie i co po nim? Quicktime PDF5. Prawo osobowe: obywatele i nie-obywatele; pater familias jako  piastun władzy. Patria potestas, jej charakter, ograniczenia. Wejście pod władzę ojca. Quicktime PDF

6. Małżeństwo rzymskie: cel, nieformalność, beneficjenci wolności małżeńskiej w Rzymie. Przesłanki: affectio maritalis, a zgoda patres, conubium. Stosunki majątkowe. Conventio in manu mariti. Posag. Actio rei uxoriae  Quicktime PDF

7. Prawo osobowe: Odpowiedzialność pater za delikty podwładnych. Noxa. Actiones Adiecticiae qualitatis.8. Prawo osobowe:  osoby niesamodzielne  w obrocie: tutela i kuratela. Pozycja prawna kobiet. Minorzy. Elementy teorii czynności prawnej. Podziały czynności. Wady oświadczenia woli. Zdolność do czynności prawnych a zdolność prawna. quicktime pdf

9. Władztwo nad rzeczami. Władztwo faktyczne a prawne, posiadanie. Problemy z definicją prawa własności. Podziały rzeczy. Rei vindicatio a actio Publiciana: własność bonitarna. quicktime pdf

10. Nabycie własności a nabycie posiadania. Sposoby nabycia własności. Mancipatio a Traditio. Pierwotne sposoby nabycia własności, occupatio a usucapio. Specificatio i usucapio. quicktime pdf

11. Prawo własności i jego ochrona. Podstawowe informacje o procesie legisakcyjnym. Legis actio sacramento in remLegis actio in rem per sponsionem. Wstęp do procesu formułkowego. Rei vindicatio.Znaczenie klauzuli restytuoryjnej. Condemnatio pecuniaria a ius iurandum in iure. Actio Publiciana i wyodrębnienie się własności bonitarnej. Ochrona wynikająca ze stosunków sąsiedzkich: operis novi nuntianio, cautio damni infecti. Posiadanie i jego ochrona. Interdykty posesoryjne i mechanizm ich działania. quicktime pdf  quicktime

12. Iura in re aliena. Geneza. Typy. Ochrona. Służebności. Ususfructus/Usus. Rzeczowe umocnienie wierzytelności: geneza i funkcja zastawu (ręcznego i umownego). Formy władania gruntami publicznymi: ius in agro vectigali/superficies. Prawo poklasyczne: emfitueza/ius perpetuum. pdf  quicktime

13. Prawo spadkowe: podstawowe pojęcia. Pojęcie sukcesji. Sukcesja “naturalna” a zgodna z wolą zmarłego. Hereditas. Dziedziczenie wg Ust. XII Tablic. Dziedziczenie testamentowe wg ius civileBonorum possessio. Cel wprowadzenia i geneza. Ochrona. Zbieg dziedziczenia pretorskiego i cywilnego. Bonorum possessio cum re & sine re. Dziedziczenie w prawie poklasycznym i zmiany justyniańskie. pdfquicktime

14. Wykład Wstęp do zobowiązań, 23 luty 2011.

15. Proces formułkowy: geneza, organizacja (rola urzędnika jurydykcyjnego, zawiązanie sporu, procesapud iudicem, egzekucja, namiastki apelacji), funkcja formułki. Budowa fomułki, części zwyczajne i nadzywczajne, przykłady. Cesja wierzytelności za pomocą ustanowienia kognitora. Plus petitio. Przykłady z praktyki prawnej: TPSulp. 31 oraz archiwum Babathy. pdf   quicktime